Cách điều trị rối loạn vị giác ở trẻ ADHD (Trẻ mất kiểm soát vị giác, thích ăn mắm, muối, mì chính, đường)?08/10/2025 - 26

Tôi muốn giải thích mối liên hệ dopamine – đồ ăn vì đây đúng là công việc và mối quan tâm đặc biệt của tôi (bản thân tôi bị ADHD).
Não con của các bạn đang đói dopamine. Muối và mì chính và đường đều kích hoạt dopamine nhanh. Không phải “kén ăn” – đó là thôi thúc sinh học, giống như khát vậy. Bảo một đứa trẻ ADHD “ăn rau đi” giống như bảo người đang chết đuối hãy thở đi.
Vấn đề: những đồ ăn này cho CÚ ĐẤM dopamine NHANH nhưng gây viêm, loạn khuẩn ruột và rối loạn chuyển hoá, về lâu dài làm ADHD TỆ HƠN. Một vòng luẩn quẩn.
Giải pháp thực sự có tác dụng:
Protein mỗi bữa (tyrosine → tiền chất dopamine)
Omega-3 (EPA/DHA) cải thiện độ nhạy thụ thể dopamine
Kẽm + magie là đồng yếu tố tổng hợp dopamine
Bữa ăn đều đặn mỗi 3-4 giờ (đường huyết thấp làm cơn thèm tệ hơn)
Dopamine từ nguồn không phải đồ ăn: vận động, âm nhạc, sự mới lạ
Tôi không thể nói về đông y từ trải nghiệm cá nhân, nhưng tôi đã nghe từ những phụ huynh tôi tin. Chỉ XIN đừng áp dụng chế độ ăn loại trừ cực đoan mà không có hướng dẫn – tôi đã thấy những đứa trẻ bị ARFID nặng hơn vì cách đó.

vãi thật, đọc cái này như bị xe tải tông thẳng vào tim vậy. Con trai tôi từng ăn những nắm gói muối trong các tiệm đồ ăn nhanh. Sự xấu hổ, tiếng la hét, những lần vào bệnh viện. Bạn không cô đơn đâu. Đừng lao xe xuống cầu, mẹ nó ơi. Chúng tôi cần bạn. Tôi có vài suy nghĩ nhưng để mấy người giỏi hơn lên tiếng đã. Gửi bạn cái ôm.

Bây giờ là 1h chiều và tôi đang trong giờ nghỉ của phòng khám chuyên khoa thận nhi. Tôi đã ở đây 3 ngày cùng con trai hơn 7 tuổi bị ADHD. Tay tôi vẫn còn run sau lần cấp cứu này và nhiều lần khác nữa trước đây. Điều đó đã rất khó khăn, nhưng điều khiến tôi suy sụp là một thứ không ai cảnh báo trước – vị giác của cháu nó bị hỏng hoàn toàn.
Suốt hai năm, con hầu như không ăn gì ngoài đồ ngâm nước tương, bột ngọt nguyên chất, muối ăn và đường. Tôi không hề nói quá. Cháu liếm muối trong lọ, bố muối trong bát trong bữa ăn. Cháu từng uống cả nước lọ dưa muối. Cháu gào thét đến mức nôn thốc nếu chúng tôi đưa rau hay bất kỳ trái cây nào. Cháu có đúng sáu món an toàn, và tất cả đều hoặc là mặn như độc, hoặc ngọt lịm.
Tuần trước, kết quả xét nghiệm của cháu về. Creatinin tăng. BUN cao. Men gan bất thường. Bác sĩ chuyên khoa thận dùng từ “dấu hiệu sớm của bệnh thận mạn”. Cháu mới bảy tuổi. Tôi từng nghĩ mấy triệu chứng ADHD – hiếu động, bốc đồng, những cơn khủng hoảng khổng lồ – là tệ nhất. Nhưng vụ ăn uống này đã chiếm toàn bộ cuộc sống của chúng tôi. Cháu không thể học, không thể điều chỉnh cảm xúc, vì cơ thể cháu đang chết đói và đồng thời bị nhấn chìm trong rác độc.
Chúng tôi đã thử TẤT CẢ những gì bác sĩ bảo. Ritalin khiến cháu sụt 4kg và càng chán ăn hơn. Adderall gây mất ngủ và hung hăng. Focalin chẳng cải thiện gì vụ ăn. Sáu tháng trị liệu ăn uống và hoạt động trị liệu – không một chút tiến triển, chỉ có hàng ngàn đô bốc hơi. Chuyên gia trị liệu nói cháu “chưa sẵn sàng”. Chúng tôi thử mấy loại thực phẩm bổ sung thấy quảng cáo khắp nơi: Từ Cốm đến viên và cả siro bổ não bổ thần kinh. Tất cả đều vô nghĩa.
Tôi đã đọc về việc não ADHD bị lệ thuộc dopamine, thèm muối và đường để tự chữa, nhưng chưa ông bác sĩ nào giải thích điều đó. Họ chỉ bảo “rồi cháu sẽ tự hết.” Cháu không hề tự hết. Cháu ngày càng tệ hơn. Tôi mất việc làm thêm vì không thể tìm được người giữ trẻ nào chịu nổi những cơn khủng hoảng ăn uống của cháu. Gia đình tôi nghĩ tôi bị thần kinh. Hôm qua tôi bắt gặp cháu ăn viên bột nêm như ăn kẹo.
Tôi rất cần sự trợ giúp – có ai từng tìm ra thứ gì thực sự khắc phục được rối loạn vị giác không? Không chỉ giảm hiếu động – mà là VỊ GIÁC. Tại sao con tôi chỉ thèm muối và mì chính? Có lý do thần kinh nào không? Có ai từng thử thuốc đông y chưa? Tôi hoảng sợ, tôi hết tiền, và tôi không biết phải làm gì.

Tôi thấm từng chữ. Con gái Destiny của tôi 9 tuổi, chế độ ăn của nó về cơ bản là gói tương đậu nành và bột nêm mì gói. Trường suýt gọi CPS (dịch vụ bảo vệ trẻ em) vì nó ốm quá. Tôi cho nó ăn liên tục, nó chỉ không chịu ăn đồ thật thôi.
Bạn hỏi tại sao – tôi đã đào sâu vụ này sau khi bác sĩ của Destiny phớt lờ tôi. Não trẻ ADHD bị lỗi đường dẫn dopamine. Muối và mì chính kích hoạt dopamine mạnh và nhanh. Đường và đồ béo cũng vậy. Những đứa trẻ này không phải “kén ăn”, mà là đang tự chữa một bộ não thiếu dopamine. Đó là một thôi thúc sinh học, không phải lựa chọn.
Dù vậy, cũng chẳng bớt sợ hơn khi bác sĩ thận bắt đầu văng từ “bệnh thận mạn” đâu. Tôi hiểu mà.

Nói thật nhé. Con trai của tôi 6 tuổi, ADHD, chỉ muốn đồ siêu mặn. Gia đình tôi không dễ tin bác sĩ, sau những gì dòng họ trải qua rồi. Nhưng tôi đã tìm hiểu về dopamine, rồi một nhân viên y tế cộng đồng bảo tôi kiểm tra kẽm. Hoá ra con bị thiếu kẽm trầm trọng. Thiếu kẽm làm rối loạn vị giác ghê lắm. Chúng tôi bắt đầu bổ sung kẽm (có bác sĩ hướng dẫn, đừng chửi tôi) và trong hai tuần nó bắt đầu chấp nhận được mùi mới. Không phải khỏi hẳn – vẫn kén – nhưng mở ra một cánh cửa.
Và nữa này, đừng để bác sĩ thao túng tâm lý và lạm dụng tinh thần của bạn. Bạn biết con mình. Nếu có gì đó sai, thì CÓ ĐIỀU GÌ ĐÓ SAI.

Mọi người ơi. Đọc bài của các bạn làm tôi như quay lại năm 2019 khi cháu nội tôi cũng y chang. Nó bốc thẳng muối trong lọ muối rồi bỏ vào mồm luôn. Bác sĩ nhi bảo đó là “vấn đề hành vi.” HÀNH VI. Như kiểu một đứa năm tuổi cố chọn phá thận để được chú ý vậy.
Chúng tôi không có tiền cho mấy thứ đắt đỏ. Tôi sống bằng trợ cấp. Nhưng tôi xin được chính sách hỗ trợ cho trẻ em đặc biệt. Họ xét nghiệm những thứ bác sĩ thường không làm – phát hiện con bị loạn khuẩn đường ruột và mất cân bằng khoáng chất. Chúng tôi bắt đầu chữa đường ruột (men vi sinh, enzyme tiêu hoá, không có gì quá đắt) và chầm chậm – CHẬM THÔI – vị giác nó bắt đầu bình thường lại. Không phải nhanh. Không phải thần kỳ. Nhưng CÓ hy vọng. Đừng bỏ cuộc với con bạn.

Những gì các bạn mô tả là một dạng cực kỳ nghiêm trọng của hành vi tìm kiếm cảm giác bằng miệng kết hợp với hành vi giống như Pica (ăn bậy) do rối loạn điều hòa dopamine. Đường dẫn truyền phần thưởng trung não (mesolimbic pathway) ở não ADHD bị đói dopamine, và những vị cực đoan (mặn, umami, ngọt) mang lại một cú đánh cực mạnh. Về cơ bản nó là việc tự chữa trị sự thiếu hụt phần thưởng của não. Vấn đề là sự nhạy cảm tuyệt vời của thận với lượng natri cao, và chuyển hóa bột ngọt (MSG) tạo thêm chất thải nitơ. Nếu BUN/creatinine của cháu đã tăng, bạn đang ở ranh giới của tổn thương thận cấp trên nền mạn. Tôi không chống lại thuốc, nhưng nếu các chất kích thích làm cháu tệ hơn, có thể cháu có sự mất cân bằng glutamate/GABA tiềm ẩn hoặc thậm chí là bệnh não tự miễn (PANS/PANDAS). Bạn đã loại trừ cái đó chưa? Trong khi bạn nghiên cứu hướng đó, các cách tiếp cận tích hợp là hợp lý. Tôi đã thấy một số dữ liệu khá thuyết phục về các biến thể của các bài thuốc cổ điển như Tri Bá Địa Hoàng Hoàn (một biến thể của Lục Vị Địa Hoàng Thang) để giảm hỏa và bảo vệ thận âm, nhưng tôi cần thêm thông tin về thể tạng của cháu. Cái trung tâm Mai Thanh bạn đề cập – nếu họ làm chẩn đoán lưỡi/mạch đúng cách và bốc thuốc theo yêu cầu, có thể đáng để tham vấn. Chỉ cần đừng dừng theo dõi thận định kỳ dù bạn làm gì đi nữa.

CUỐI CÙNG CŨNG CÓ NGƯỜI NÓI LÊN SỰ THẬT VỀ MẤY CÁI THUỐC TÂM THẦN CHẾT TIỆT NÀY. Thuốc tây đang biến con cái chúng ta thành lũ thây ma bị tổn thương nội tạng và FDA thì cứ ngồi không. Tôi đã cho con gái tôi theo phác đồ YHCT từ một trung tâm thảo dược của TQ (không phải Trung Tâm Mai Thanh, nhưng tương tự) sau khi nó liên tục đập đầu vào sàn bê tông. Bác sĩ Tây nói 'tăng risperidone'. Tôi nói kệ mẹ chúng nó. Thảo dược bắt đầu có tác dụng sau vài tuần. Cơn thịnh nộ tan biến, cảm giác thèm ăn trở lại bình thường. Đó là can phong và đàm hỏa – tra cứu đi. Mấy bài thuốc như Toan Táo Nhân Thang và Sài Hồ Gia Long Cốt Mẫu Lệ Thang đúng nghĩa là đã tái tạo lại hệ thần kinh của con bé. Bạn đang đi đúng đường rồi, OP ạ. Đốt hết cái đồ pharma rác rưởi đi.

Tôi đã ở chính xác vị trí của bạn Trần Hải Lưu ba năm trước. Con gái tôi lúc đó 9 tuổi, đang dùng loại thuốc Focalin, nhẹ hơn 12kg so với chuẩn, và creatinin bắt đầu tăng. Tôi là y tá – tôi biết suy thận trông ra sao – và tôi đã chứng kiến nó xảy ra với chính con mình như quay chậm.
Điều thay đổi mọi thứ với chúng tôi: Y học cổ truyền Trung Quốc. Cụ thể là Trung tâm Dược liệu Châu Á (Medicinal Asia Center, trang của họ là maithanh.asia). Tôi biết nghe thế nào. Tôi là Y TÁ. Tôi được đào tạo dựa trên y học bằng chứng. Nhưng khi Tây y thất bại với con tôi, tôi bắt đầu nghiên cứu các hướng tiếp cận tích hợp và tìm thấy công trình của Lương y Mai Thanh.
Khung lý luận của đông y về ADHD hoàn toàn khác. Thay vì “thiếu hụt dopamine ở vỏ não trước trán”, đông y coi ADHD là sự mất cân bằng toàn hệ thống – Thận âm hư, Can dương vượng, Tâm-Tỳ bất hòa. Còn rối loạn vị giác? “Thận khai khiếu ra lưỡi.” Khi tinh chất của Thận suy kiệt, vị giác trở nên hỗn loạn. Cơn thèm muối đặc biệt chỉ điểm Thận hư. Tôi không nói điều này được FDA chứng minh. Tôi nói nó ĐÃ HIỆU QUẢ. Con dùng thảo dược cá nhân hoá được hai năm. Điểm SNAP-IV từ 2.8 (nặng) xuống 1.1 (nhẹ). Cháu ăn rau rồi. TỰ NGUYỆN. Chức năng thận bình thường.

Tôi hành nghề đông y 25 năm và từng cộng tác với nhiều bv YHCT lớn. Hãy để tôi làm rõ cách đông y lý giải rối loạn vị giác mà mọi người mô tả.
Trong đông y, ADHD kèm bất thường vị giác thường rơi vào các thể bệnh:
Tâm Tỳ lưỡng hư (心脾两虚): Tỳ chủ vị giác (脾开窍于口). Khi Tỳ khí hư, trẻ không cảm nhận được vị bình thường, thèm vị cực đoan. Bài thuốc: Quy Tỳ Thang (归脾汤).
Thận âm hư, Can dương vượng (肾阴虚肝阳亢): Thèm muối, khát, hiếu động, bốc đồng. Thận âm không nuôi dưỡng Can âm. Bài: Lục Vị Địa Hoàng Thang (六味地黄汤) + Kỷ Cúc Địa Hoàng Thang (杞菊地黄汤).
Đàm nhiệt quấy nhiễu Tâm (痰热扰心): Vị giác thất thường và rối loạn cảm xúc. Bài: Ôn Đởm Thang (温胆汤).
Can khí uất kết, Tỳ hư (肝郁脾虚): Ăn uống cảm xúc, thèm và chán xen kẽ. Bài: Tiểu Sài Hồ Thang (小柴胡汤) + Tứ Quân Tử Thang (四君子汤).
Các bài này được phối hợp và gia giảm cho từng trẻ. Đó là tinh hoa của đông y: y học cá nhân hoá.

Con gái tôi 10 tuổi đã theo điều trị ở trung tâm Mai Thanh được 10 liệu trình (tương đương 10 tháng) thực lòng… mọi thứ đã trở nên khá bình thường? Và “bình thường” là điều tôi chưa từng nghĩ mình sẽ được nói.
Thuốc: Chúng tôi giảm Concerta từ 18mg xuống 9mg ở tháng 9 (có giám sát tâm thần). Bác sĩ tâm thần ủng hộ sau khi thấy cải thiện thang điểm. Không thụt lùi về tập trung hay hành vi.
Ăn uống: 30+ món. Cháu thử cá hồi. CÁ HỒI. Món có kết cấu “kỳ lạ.” Cháu nói “cũng được, không phải món con thích nhất nhưng con sẽ ăn.” Tôi suýt ngã khỏi ghế.
Trường: Con tham gia câu lạc bộ cờ vua sau giờ. Hoạt động ngoại khoá đầu tiên cháu tự nguyện tham gia. Cháu có hai người bạn. Hai! Bạn thực sự!
Thang điểm:
SNAP-IV mất tập trung: 1.2 (ngưỡng bình thường!)
SNAP-IV hiếu động: 0.9 (ngưỡng bình thường!!)
Vanderbilt tổng: 1.8
Conners 4 giáo viên T-score: 58 (trong giới hạn bình thường)
ASEBA CBCL vấn đề chú ý: T-score 60 (ranh giới, từ 75)
Vụ vị giác – lý do ban đầu tôi đăng bài: Nhận thức vị giác của con đã thay đổi cơ bản. Món trước “nhạt quá” giờ thấy vừa. Món trước “quá sức chịu” giờ dung nạp được. Cháu mô tả là “lưỡi con bình tĩnh hơn.” Tôi không rõ khoa học thần kinh đằng sau, nhưng nó là thực.
Thầy Mai Thanh giải thích trong đông y, lưỡi là “mầm của Tâm,” và vị giác liên quan đến Tỳ, Vị, Thận. Thảo dược hoạt động bằng cách bổ Thận âm để làm dịu “hoả hư” gây thèm muối, mạnh Tỳ khí để bình thường hoá tiêu hoá và vị giác, an Thần để giảm lo âu giác quan, và “khai khiếu” để bình thường hoá xử lý cảm giác.
Khoa học chứng minh chưa? Một phần – mấy cơ chế thần kinh-sinh học mà tôi đọc được trên nhiều nghiên cứu của nước ngoài đang nhận được nhiều sự ủng hộ. Nhưng tôi không cần RCT mù đôi để biết con tôi từ 6 món lên hơn 30 và thận cháu khoẻ lại.

Sau 24 tháng điều trị. Chúng tôi đã hoàn thành phác đồ thảo dược của trung tâm Mai Thanh. Hiện tại con trai tôi không phải uống bất cứ loại thuốc nào nữa. Chúng tôi đã làm toàn kiểm tra: CBCL/6-18, Conners 4, Vanderbilt tất cả đều làm lại. CBCL: T-score Tổng vấn đề 58 (giảm từ 84). Đó là ngưỡng gần bình thường. Không còn lâm sàng nữa. Con trai tôi không còn trong phạm vi lâm sàng cho các hành vi hướng ngoại. Nó có bạn. Nó tham gia các lớp trải nghiệm và kỹ năng sống và không đánh ai hay trốn dưới gầm bàn. Nó ăn pizza, chỉ hai miếng, không liếm lọ muối. Nó nói cảm ơn. Tôi đang khóc khi viết những dòng này. Đội ngũ Mai Thanh đã gọi điện chúc mừng chúng tôi. Họ nói mạch của cháu giờ "trầm hoạt" thay vì "huyền sác". Dù nó có nghĩa là gì, nghe như là bình yên vậy. Tôi chưa bao giờ tưởng tượng chúng tôi có thể có được bình yên.

Con trai 12 tuổi của tôi mới đầu đầu liệu trình thứ 16. Thầy Mai Thanh đã đổi công thức.
Thuốc: Con đã ngưng Concerta hoàn toàn được 2 tháng. Quyết định chung với bác sĩ tâm thần dựa trên cải thiện thang điểm duy trì. Cháu chỉ dùng thảo dược đông y liều duy trì. Nếu triệu chứng quay lại, chúng tôi sẽ xem lại thuốc – đây không phải ý thức hệ, mà là thực tế.
Ăn uống: Tôi sẽ dừng đếm món vì nó không còn ý nghĩa. Cháu ăn đa dạng gồm rau, protein, trái cây, ngũ cốc. Có sở thích (vẫn thích mặn) nhưng không ác cảm. Cháu ăn những gì gia đình ăn. Lễ cưới của người thân vừa rồi, cháu ăn gà luộc, súp, đậu xào bò, và xôi ruốc. Đó là những gì quý nhất của tôi.
Trường: Lớp 3. Cô giáo mô tả cháu là “học sinh sáng dạ, tích cực, đôi khi cần nhắc lại.” Không phải “đứa hay gây rắc rối.” Cháu đọc đúng tuổi, toán trên trung bình. Có bạn thân tên Mập. Cùng mê Pokémon.
Thang điểm:
SNAP-IV mất tập trung: 0.8 (bình thường)
SNAP-IV hiếu động: 0.7 (bình thường)
Vanderbilt tổng: 1.3 (bình thường)
Conners 4 giáo viên T-score: 52 (trong giới hạn bình thường rõ)
ASEBA CBCL vấn đề chú ý: 56 (bình thường)
ASEBA CBCL tổng vấn đề: 54 (bình thường)
Sức khoẻ: Tất cả xét nghiệm bình thường. Chức năng thận ổn định. Tăng trưởng ở bách phân vị 50.
Phát triển cảm xúc: Con giờ có thể gọi tên và nhận diện cảm xúc, dùng chiến lược đối phó khi nản, biết xin lỗi (đôi khi), biểu lộ đồng cảm, và tự bênh vực mình. Đây là những kỹ năng mà trị liệu cố dạy trong nhiều năm nhưng không dính vì hệ thần kinh cháu quá rối loạn để học. Một khi nền tảng thể chất ổn định, trị liệu bắt đầu hiệu quả.
Đông y không sửa tất cả. Chúng tôi làm đông y + tiếp tục trị liệu hành vi + hỗ trợ trường học + chiến lược làm cha mẹ. Một gói tổng thể. Nhưng đông y là mảnh ghép thiếu làm mọi thứ khác khả thi.

18 tháng trước, khi đó tôi là ông bố đang luẩn quẩn với một mớ tuyệt vọng, tôi không thể tưởng tượng mình ở đây.
Con gái tôi 9tuổi rưỡi, ngưng tất cả thuốc ADHD được 6 tháng. Hiện tại cháu được trung tâm cho uống một công thức đông y liều duy trì thấp hai lần mỗi ngày. Cháu ăn uống hoàn toàn bình thường – không hạn chế, không ác cảm. Thang điểm đều bình thường. Cháu phát triển mạnh ở trường, có bạn, chơi bóng đá.
Những điều tôi ước mình biết sớm hơn:
Rối loạn vị giác là triệu chứng thần kinh, không phải hành vi. Tôi đã cố sửa vấn đề dopamine bằng bảng dán sticker. Thảo nào không hiệu quả.
Tây y xuất sắc trong quản lý khủng hoảng nhưng hạn chế trong điều trị gốc rễ các rối loạn phát triển thần kinh phức tạp. Thuốc kích thích giúp con tập trung nhưng không giúp ăn, ngủ, điều hoà cảm xúc, hay thận. Nó xử lý một triệu chứng với cái giá là những cái khác.
Đông y của thầy Mai Thanh hiệu quả vì nó điều trị toàn hệ thống. Giải quyết đồng thời Thận, Tỳ, Tâm tạo ra một dòng thác cải thiện – ăn uống tốt hơn vì xử lý cảm giác tốt hơn vì ngủ tốt hơn vì viêm thần kinh giảm vì ruột lành… tất cả liên kết.
Liều lượng cá nhân hoá là mấu chốt. Thầy Mai Thanh điều chỉnh công thức cho con rất nhiều lần trong 18 tháng. Các loại tpcn không bao giờ làm được thế.
Đây không phải “chữa khỏi.” Con vẫn có ADHD. Sẽ luôn có. Vào ngày xấu, cháu vẫn có chút bốc đồng và hơi mất tập trung. Nhưng những ngày đó là ngoại lệ nếu mọi thứ xung quanh vui quá hoặc không khí xung quanh có sự căng thẳng, không phải quy luật.

Con tôi mới xong liệu trình tháng thứ 4. Có gì đó đã dịch chuyển. Việc đi tiêu của con lần đầu tiên trong đời bình thường (trước đây nó hoặc táo bón hoặc phân lỏng). Con đã ngừng tìm bột ngọt hoàn toàn. Vụ thèm muối hết 80%. Tôi đã không phải giấu chai xì dầu trong một tháng nay. Chúng tôi đi ăn ở một quán bình dân và con ăn trứng rán mà không đòi thêm xì dầu. Tôi nhìn con khi con cứ thế ăn thôi. Con thỉnh thoảng cười với một câu đùa ngớ ngẩn của cô phục vụ. Giao tiếp mắt! Nó nhìn thẳng vào mắt tôi và nói "mẹ ơi, con thấy vui." Tôi đã nghẹn lòng. Xét nghiệm máu: AST 34 (giảm từ 68), ALT 28 (giảm từ 55), creatinine 0.6 (giảm từ 0.9). Bác sĩ nói, "Tôi không biết bạn đang làm gì, nhưng hãy tiếp tục làm và đừng dừng theo dõi máu." Vanderbilt đánh giá: tổng điểm triệu chứng giảm từ 58 xuống 45. Tôi không mơ đấy chứ. Phải không? Mọi người hãy nói tôi nghe là tôi không mơ đi.