Viêm amidan mãn tính: Nguyên nhân và hướng điều trị hiệu quả13/12/2018 - 0

Viêm amidan mãn tính là gì?

   Viêm amidan mãn tính là thuật ngữ đề cập đến tình trạng viêm thường thuyên, viêm tái đi tái lại nhiều lần của amidan khẩu cái. Bệnh lý này có xu hướng tái đi tái lại khoảng 5 - 7 lần/ năm và mỗi lần sẽ kéo dài dai dẳng hơn 2 tuần.

   Bệnh lý này không thể tự khỏi, thường kéo dài dai dẳng và bùng phát khi hệ thống miễn dịch suy yếu. Hơn nữa bệnh còn gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được kiểm soát và điều trị kịp thời.

   Thông qua nhiều nghiên cứu lâm sàng, các nhà khoa học chia bệnh viêm amidan mãn tính ra thành 3 thể. Bao gồm:

- Viêm amidan hốc mủ:

   Ở thể viêm amidan hốc mủ, khi quan sát amidan sẽ dễ dàng thấy trên bề mặt amidan xuất hiện các hạch mủ màu trắng đục nhỏ. Triệu chứng thường gặp là đau rát cổ họng và hôi miệng. Lúc ăn uống hay ho thì các hạch mủ có thể bật ra ngoài.

- Viêm amidan thể quá phát:

   Đặc trưng bởi tình trạng amidan 2 bên bị sưng to và tấy đỏ. Tùy theo mức độ sưng mà bác sĩ chuyên khoa sẽ phân theo các cấp độ khác nhau. Khi 2 bên amidan sưng ở cấp độ cao nhất thì chúng sẽ chạm vào nhau và dẫn đến khó thở. Thậm chí là ngưng thở khi ngủ. Thể bệnh này thường phổ biến ở trẻ em.

- Viêm amidan thể xơ teo:

   Thường phổ biến ở người lớn, amidan bị nhỏ lại, có bề mặt gồ ghề, lỗ chỗ hay chằng chịt xơ trắng. Có biểu hiện bị viêm nhiễm nhiều lần. Có màu đỏ sẫm trụ sau dày, trụ trước đỏ. Amidan mất đi vẻ mềm mại bình thường, ấn vào có thể thấy phòi mủ hôi ở các gốc.

Nguyên nhân gây bệnh viêm amidan mãn tính

   Viêm amidan mãn tính đặc trưng bởi tình trạng viêm amidan tiến triển dai dẳng và trở nên kéo dài. Nó thường là hệ quả của các đợt viêm amidan cấp tính không được điều trị triệt để.

   Ngoài ra còn có nhiều nguyên nhân khác gây bệnh viêm amidan mãn tính. Bao gồm cả các yếu tố nội giới và ngoại giới cùng nhau tác động cộng hưởng.

Các tác nhân gây viêm amidan mãn tính:

• Vi khuẩn: liên cầu β tan huyết nhóm A, tụ cầu, liên cầu, xoắn khuẩn, S.pneu hemophilus, các chủng ái khí và yếm khí...

• Virus: Sởi, cúm, ho gà...

Bệnh viêm amidan mãn tính thường gặp ở những người có hệ miễn dịch suy yếu

Các yếu tố thuận lợi có thể bao gồm:

• Thời tiết thay đổi đột ngột

• Ô nhiễm môi trường do khói bụi, khí, vệ sinh kém, điều kiện sinh hoạt thấp

• Cơ địa dị ứng, sức đề kháng kém

• Có các ổ viêm nhiễm ở miệng và họng như sâu răng, viêm VA, viêm lợi, viêm xoang...

• Đặc điểm cấu trúc giải phẫu của amidan có nhiều hốc, khe kẽ, ngách là nơi ẩn náu, cư trú và phát triển của vi khuẩn.

• Ăn quá nhiều đồ cay nóng, hút thuốc lá, thường xuyên uống rượu bia.

Dấu hiệu nhận biết bệnh viêm amidan mãn tính

   Để nhận biết được bệnh viêm amidan mãn tính, bạn cần nắm rõ cả triệu chứng cơ năng, triệu chứng thực thể và biểu hiện toàn thân của bệnh. Cụ thể như sau:

- Triệu chứng cơ năng:

• Thường có cảm giác nuốt vướng nghẹn ở họng. Đôi khi còn có cảm giác đau như bị mắc dị vật trong họng. Cơn đau còn có thể lên lên cả tai.

• Hơi thở thường xuyên có mùi hôi mặc dù đã vệ sinh răng miệng kỹ.

• Thỉnh thoảng có ho và bị khàn tiếng. Trẻ em có thể bị thở khò khè và ngáy to khi ngủ.

- Triệu chứng thực thể:

• Trên bề mặt amidan xuất hiện nhiều khe và hốc. Các khe và hốc này có chứa đầy chất bã đậu và thường xuất hiện mủ trắng.

• Ở thể quá phát, amidan sẽ sưng to như 2 hạt hạnh nhân ở 2 bên thành họng. Chúng lấn vào và làm hẹp khoang họng. Trụ trước có dấu hiệu đỏ. Tình trạng này thường gặp ở trẻ em.

- Biểu hiện toàn thân:

• Các biểu hiện toàn thân thường không rõ ràng. Đôi khi không có triệu chứng gì ngoài các đợt tái phát hay hồi viêm có triệu chứng tương tự như viêm amidan cấp tính.

• Đôi khi có biểu hiện toàn trạng gầy yếu, da xanh, ngây ngấy sốt về chiều.

• Viêm amidan mãn tính có nguy hiểm không?

• So với giai đoạn cấp của bệnh thì viêm amidan mãn tính được nhận định là nguy hiểm hơn gấy nhiều lần. Lúc này người bệnh đứng trước nguy cơ gặp phải rất nhiều vấn đề biến chứng. Ngoài gây hại cho sức khỏe thì một số trường hợp biến chứng còn đe dọa cả tính mạng.

   Viêm cầu thận là biến chứng có thể gặp ở bệnh viêm amidan giai đoạn mạn

   Bệnh viêm amidan mãn tính có thể gây ra một số biến chứng như:

• Hội chứng ngưng thở khi ngủ

• Áp xe amidan

• Viêm mô tế bào amidan

• Viêm cầu thận

• Sốt thấp khớp

Chẩn đoán viêm amidan mãn tính

   Khi thăm khám, bác sĩ sẽ tiến hành kiểm tra các triệu chứng lâm sàng. Sau đó căn cứ thêm vào kết quả cận lâm sàng để đưa ra chẩn đoán xác định. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể cần thực hiện chẩn đoán phân biệt với một số bệnh lý khác.

1. Chẩn đoán xác định

   Cần căn cứ vào cả triệu chứng cơ năng, triệu chứng toàn thân và các biểu hiện thực thể. Viêm amidan mãn tính có thể là 1 ổ viêm nhiễm gây nên một số bệnh lý toàn thân khác.

   Bác sĩ có thể yêu cầu người bệnh thực hiện một số test để đưa ra chẩn đoán xác định. Bao gồm:

• Test Viggo - Schmidt: Cần thử công thức bạch cầu trước khi thực hiện nghiệm pháp. Bác sĩ sẽ dùng ngón tay để xoa trên bề mặt amidan trong khoảng 5 phút rồi thử lại công thức bạch cầu. Trường hợp amidan bị viêm sẽ cho kết quả số lượng bạch cầu tăng lên. Bạch cầu sẽ tăng dẫn trong vòng 20 phút sau đó giảm dần trong vòng 2 giờ và trở lại bình thường.

• Đo tỷ lệ ASLO trong máu: Tỷ lệ ASLO trong máu bình thường là 200 đơn vị. Tuy nhiên khi bị viêm do liên cầu khuẩn sẽ tăng cao, khoảng từ 500 - 1000 đơn vị.

• Test Le Mée: Trong trường hợp amidan viêm đã gây ra các biến chứng thì sau khi xoa lên mặt amidan sẽ thấy khớp đau hơn. Đồng thời xuất hiện phù nhẹ hay trong nước tiểu có hồng cầu.

2. Chẩn đoán phân biệt

   Viêm amidan mãn tính cần được chẩn đoán phân biệt với một số bệnh lý sau:

• Lao amidan: Có hội chứng nhiễm độc lao, cần thực hiện xét nghiệm lao loại trừ.

• Ung thư amidan: Thường bị to 1 bên amidan, xù xì, có thể bị loét hoặc không, mật độ cứng chắc. Hay xuất hiện hạch cổ to cùng bên. Trong trường hợp này cần sinh thiết để loại trừ.

• Giang mai thời kỳ 2: Niêm mạc họng có dấu hiệu đỏ lên với các vết trợt niêm mạc ở amidan và màn hầu. Cần thực hiện xét nghiệm giang mai loại trừ.