Điều trị viêm xoang cấp có mủ29/03/2012 - 0

1. Viêm xoang cấp là gì?
Xoang là những hốc xương rỗng nằm trong khối xương sọ mặt, ở xung quanh mũi và thông với hốc mũi. Mặt trong của xoang được lót bởi lớp niêm mạc liên tục với niêm mạc của hốc mũi, vì vậy, chúng cũng có tác dụng làm ấm, làm ẩm và lọc không khí từ bên ngoài đi vào. Xoang có vai trò làm nhẹ đầu, có tác dụng cộng hưởng và sưởi ấm không khí.
Bình thường, các lỗ của xoang thông thoáng, dịch do xoang tiết ra và không khí luôn có sự lưu thông. Viêm xoang cấp xuất hiện khi những lỗ này bị tắc nghẽn, sự lưu thông bị ngưng trệ, đa số viêm xoang là do nhiễm trùng. Nếu bệnh chỉ diễn biến trong vòng bốn tuần, được gọi là viêm xoang cấp tính. Khi bệnh kéo dài trên tám tuần hoặc lâu hơn sẽ trở thành viêm xoang mạn tính.
Viêm xoang cấp theo mức độ thường gặp là: viêm xoang hàm, xoang sàng, xoang trán, xoang bướm, nhưng có khi bị viêm nhiều xoang cùng một lúc (viêm đa xoang).
2. Triệu chứng của viêm xoang cấp có mủ
·         Đau nhức vùng mặt:
Đây là dấu hiệu chính của viêm xoang cấp có mủ, người bệnh thường đau thành từng cơn, có tính chu kỳ, thường đau nhiều hơn về sáng do ban đêm, các chất tiết, mủ bị ứ lại nhiều trong xoang.
·         Nghẹt mũi :
Viêm xoang cấp có mủ có triệu chứng nghẹt mũi gây khó thở do mũi bị tắc nghẽn và cản trở, thường xảy ra ở hai bên, đi kèm với chảy mũi. Tùy mức độ bệnh có thể nghẹt tắc mũi mức độ nhẹ, vừa, từng lúc hay liên tục. Nghẹt mũi thường xảy ra nhiều khi nằm và tăng lên vào ban đêm. Nhiều trường hợp làm giảm cảm giác về mùi, vị nên ăn không ngon và có thể gây nguy hiểm trong trường hợp người bệnh không phân biệt được mùi khí, hơi độc.
Ngoài những triệu chứng cơ bản trên, người mắc bệnh viêm xoang cấp tính còn có một số các triệu chứng khác như đau tai, viêm họng, người cảm giác mệt mỏi, có thể sốt và đôi khi có cảm giác buồn nôn.
3. Biến chứng của viêm xoang cấp có mủ
Trong khi viêm xoang cấp do virus thường tự khỏi không cần điều trị trong khoảng từ 7 đến 10 ngày thì tỷ lệ tự khỏi của viêm xoang cấp nhiễm khuẩn có nhưng nhỏ nên thường phải dùng kháng sinh trị liệu.
Viêm xoang cấp do vi khuẩn nếu không được điều trị đúng cách cũng có thể dẫn đến một vài biến chứng nguy hiểm như viêm tấy tổ chức hốc mắt, viêm tắc tĩnh mạch xoang hang, áp xe ngoài màng cứng, áp xe não...

4. Điều trị viêm xoang cấp có mủ.
Nguyên tắc điều trị viêm xoang cấp có mủ là phải giải quyết được các vấn đề:
·         Giải quyết nguyên nhân gây dị ứng.
·         Phục hồi chức năng xoang, tái tạo sự dẫn lưu dịch và không khí vào các xoang.
·         Chăm sóc mũi xoang đúng cách và chọn môi trường sống ít ô nhiễm.
Trường hợp viêm xoang cấp tính bác sĩ sẽ chỉ định điều trị bằng thuốc kháng sinh diệt vi khuẩn gây bệnh. Có thể dùng một trong các thuốc kháng sinh sau đây: amoxicillin; trimethoprim - sulfamethoxazol có thể công hiệu trong điều trị các trường hợp bị viêm lần đầu.
Nếu muốn trị viêm xoang cấp tận gốc, người bệnh cần kiên trì và tuân thủ theo những chỉ định của bác sĩ về liệu trình thuốc, không lạm dụng hoặc tự ý ngừng thuốc khi vừa thấy dứt triệu chứng, dẫn đến tình trạng bệnh nặng hơn.
Trường hợp bị viêm xoang cấp tính nhẹ, người bệnh có thể tự chăm sóc theo hướng dẫn của bác sĩ để cải thiện dần các triệu chứng. Một số phương pháp thường được áp dụng như: rửa mũi bằng nước muối, dùng thuốc thông mũi...
   Thuốc súc rửa mũi: rửa mũi bằng dung dịch nước muối loãng NaCl 0,9%, rửa nhiều lần trong ngày để ngăn ngừa và giảm tình trạng viêm nhiễm. Nhỏ trực tiếp dung dịch nước muối vào hốc mũi, sau đó cúi mặt xuống để nước muối chảy ra ngoài, xì sạch mũi.
   Thuốc thông mũi, điều trị nghẹt mũi: các chất thường được dùng nhiều nhất là phenylpropanolamin, pseudoephedrin. Các dược chất này có thể giúp thông mũi hiệu quả nhưng cũng có thể gây ra một vài tác dụng phụ không mong muốn như: hạ huyết áp, kích thích hệ thần kinh trung ương... Có thể dùng thuốc dạng uống hoặc dạng xịt. Lưu ý chỉ nên dùng thuốc trong 7 ngày để không bị nhờn thuốc, kháng thuốc. Hai loại thuốc xịt mũi xylometazoline và oxymetazoline chỉ nên dùng trong vòng 4 ngày. Nếu dùng kéo dài có thể gây ra phản ứng ngược, khiến tình trạng tắc mũi nghiêm trọng hơn
Nếu người bệnh bị viêm xoang cấp tính nặng và có các biểu hiện của dị ứng thì có thể dùng thuốc corticoid dạng uống hoặc dạng xịt.
   Thuốc xịt mũi có corticoid (beclomethasone dipropionate, budesonide, triamcinolone acetonide, fluticasone propionate...) rất hiệu quả trong điều trị viêm xoang. Thuốc có thể giúp làm giảm các chất trung gian gây viêm, cải thiện các triệu chứng viêm xoang như: hắt hơi, chảy nước mũi, chảy nước mắt, nghẹt mũi, phù niêm mạc...
   Thuốc Corticoid dạng xịt tuy không độc nhưng cũng có thể gây ra một số tác dụng phụ như: ho, buồn nôn, đau đầu, chảy máu mũi, ngứa, phát ban da, sưng mặt... Corticoid uống tuy hiệu quả nhưng hầu như không được sử dụng vì có thể gây ra nhiều tác dụng phụ độc hại như loãng xương, suy thượng thận (Cushing do thuốc), viêm loét dạ dày tá tràng... Người bệnh chỉ nên dùng Corticoid uống trong trường hợp viêm xoang nặng và dùng trong khoảng từ 3-7 ngày.
   Thuốc kháng sinh và thuốc giảm đau: Trong điều trị viêm xoang cấp tính, thuốc kháng sinh luôn được hạn chế vì đa số nguyên nhân gây viêm xoang cấp là do virus nấm nên kháng sinh sẽ không có tác dụng. Điều trị viêm xoang cấp tính bằng kháng sinh chỉ được áp dụng nếu có một tình trạng nhiễm trùng nặng hoặc nhiễm trùng tái phát do vi khuẩn. Một số loại kháng sinh điều trị viêm xoang cấp như: amoxicillin, cephalosporin (thế hệ 2,3,4), nhóm macrolid (erythromycin, azithromycin...). Nếu bệnh nhân bị đau nhức vùng mặt, trán, thì nên dùng phối hợp thuốc giảm đau acetaminophen.
Lưu ý khi điều trị viêm xoang cấp tính
·Cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ
·Uống đủ thuốc, không tự ý dừng thuốc, bỏ liều hay tăng liều
·Nghỉ ngơi nhiều
·Uống nhiều nước
·Khi đi ngủ nên nằm cao đầu để xoang lưu thông tốt, dễ chịu hơn.